Αγώνες για το δικαίωμα στη κατοικία και στην πόλη της Αθήνας.

Τι είναι σήμερα η γειτονιά των Προσφυγικών της Αλεξάνδρας; Μια κατάληψη στέγης, μια ζωντανή γειτονιά.

Οι σημερινοί κατοικοι είναι κυρίως καταληψίες από το Αφγανιστάν, τη Συρία, την Αφρική, αλλά και από την Ελλάδα και λίγοι ιδιοκτήτες που έχουν απομείνει και ενοικιαστές που συνηθως είναι μετανάστες.

Ανάμεσα στα κτίρια, παιδιά που παίζουν, γυναίκες που πηγαινοέρχονται, ρούχα απλωμένα, άνθρωποι στα μπαλκόνια, άκουγεται ραδιόφωνο στις διαφορετικές γλώσσες της Αθήνας. Παραφωνία είναι τα πολλά παρκαρισμένα αυτοκίνητα στον ελεύθερο χώρο που παίζουν τα παιδιά ανάμεσα.

Στις 11 -3 -14,  138 διαμερίσματα της γειτονιάς των Προσφυγικών παραχωρήθηκαν στο ΤΑΙΠΕΔ με σκοπό την προς πώληση οικονομική εκμετάλευση τους. Διαβάζοντας τους σχεδιασμούς αυτούς, σκέφθηκα ότι και πάλι οι κάτοικοι, που είναι και τώρα οι περισσότεροι πρόσφυγες θα χρειαστεί να αγωνιστούν και να μην παραδώσουν εύκολα τα σπίτια τους. Θα χρειαστεί να δημιουργηθεί ενα πλατύ μέτωπο υπεράσπισης.

Έτσι άρχισε η επαφή με τη συνέλευση κατειλημμένων προσφυγικών (ΣΥ.ΚΑ.ΠΡΟ). Διαβάζω: «H δική μας αφήγηση για τη γειτονιά των προσφυγικών μιλά για τον αγώνα για επιβίωση και αξιοπρέπεια….»

Όπως στις πόλεις της Ισπανίας, της Ιταλίας, στις πόλεις του Ευρωπαικού Νότου έτσι και στην Αθήνα, το σπίτι και το δικαίωμα σε αυτό αποτελεί πρωτεύον αίτημα και διεκδίκηση ενάντια στο χρέος.

Η κατάληψη στέγης στα Προσφυγικά εντάσσεται στους αγώνες για το σπίτι, στο δικαίωμα για το σπίτι, στο δικαίωμα στη γειτονιά, στο δικαίωμα στη ζωή για εκείνους κι εκείνες που τους εμποδίζουν με όλα τα μέσα να ζήσουν, και τους καταδικάζουν στη “γυμνή ζωή».

Τα διαμερίσματα κατοικούνται ξανά. Είναι “δοχεία ζωής, σπίτια των επιθυμιών και του πόνου, φωλιές που φωλιάζουν άνθρωποι», όπως κάποτε έλεγε ο αρχιτέκτονας Αριστομένης Προβελέγγιος.

Αυτοί οι σημερινοί πρόσφυγες μαζί με τους ελάχιστους ιδιοκτήτες που δεν υπέκυψαν στους εκβιασμούς του κράτους, συντηρούν τα κτίρια και αν δεν ήταν αυτοί -ες, ίσως να μην υπήρχαν, γιατί παρά την απόφαση του ΚΑΣ (2009)  να θεωρηθούν διατηρητέα και να μη γκρεμιστούν, είχαν μείνει στην τύχη τους, ίσως και για να φθαρούν από την εγκατάλειψη, έτσι ώστε, χωρίς κανείς να τo γνωρίζει, να γκρεμιστούν… Καμιά εργασία συντήρησης δεν έγινε.

Η γειτονιά των Προσφυγικών χτίστηκε το 1933-35, για να στεγάσει κάποιους από τους πρόσφυγες του 1922. Πρόκειται για οκτώ πολυκατοικίες (228 διαμερίσματα) που διατάσσονται επάλληλα και παράλληλα στον άξονα της λεωφόρου Αλεξάνδρας. Αποτελούν αρχιτεκτονικό παράδειγμα πολυκατοικιών οργανωμένης δόμησης, καθώς οι αρχιτέκτονες  Κίμων Λάσκαρης και Δημήτρης Κυριακός (υπαλληλοι τότε της τεχνικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Πρόνοιας), τις σχεδίασαν στις γραμμές του μοντέρνου κινήματος (γερμανικού φονξιοναλισμού) χωρίς ίχνος διακόσμησης. Προσπάθησαν να καλύψουν ανάγκες ανθρώπων σε έκτακτη ανάγκη, αλλά εξασφαλίζοντας τους στον ελάχιστο χώρο τις καλύτερες συνθήκες ηλιασμού, αερισμού, υπαίθριων και κοινόχρηστων χώρων.

Ήταν από την αρχή μια ζωντανή γειτονιά που ο σχεδιασμός ευνόησε τις σχέσεις των ανθρώπων και το δέσιμο τους με το χώρο. Ελεύθερος, ανοιχτός σχεδιασμός, που έδωσε τη δυνατότητα στους κατοίκους να κάνουν μικρές προσθήκες, όπως μικρές αυλές και εξώστες καλυμμένους που συνδιάζονται ευχάριστα με το υπάρχον. Η συλλογική μνήμη της πόλης-Αθήνας εκφράζεται στα ίδια τα κτίρια καθώς υψώνονται εκει  ως μια ετεροτοπία, ως διαφορετικός χωροχρόνος, ανάμεσα σε κρατικά κτίρια, πολυκατοικίες της αντιπαροχής και το γήπεδο. Επάνω τους είναι χαραγμένες οι μνήμες του Δεκέμβρη του ‘44 με τα σημάδια από τις σφαίρες, καθώς τότε πολλοί μαχητές της Αντίστασης βρήκαν καταφύγιο εκεί και οι πολυκατοικίες χτυπήθηκαν από τις οβίδες των Βρετανών από τον Λυκαβητό.

Η περιοχή που βρίσκονται, εδώ και χρόνια αποτελεί ένα από τα πιο προσφιλή κομμάτια για τις κατασκευαστικές εταιρείες και τα “μελλοντικά σχέδια gentrification» για τη πόλη. Aπό το 1986, η ευρύτερη περιοχή των Κουντουριώτικων, στην οποία εντάσσεται και το συγκρότημα των προσφυγικών πολυκατοικιών, είχε θεσμοθετηθεί ως περιοχή ανάπλασης από το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αθήνας, τότε είχαν γίνει οι πρώτες απόπειρες για ανταλλαγή των Προσφυγικών με άλλες κατοικίες, καθώς η Λεωφόρος Αλεξάνδρας είχε ήδη διαμορφωθεί σε κεντρικό άξονα της πόλης. Οι απόπειρες αυτές είχαν συναντήσει την αντίσταση των κατοίκων. Το 2001, με το πρόσχημα των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004, και με συνεχείς απειλές εκ μέρους της κεντρικής εξουσίας για κατεδάφιση των κτιρίων, η Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου χρησιμοποιώντας εκβιασμούς και ατομικούς εκφοβισμούς αγόρασε αρκετά διαμερίσματα, δεν κατάφερε όμως να τα αγοράσει όλα, όπως επιθυμούσε. Με τρόπο αυταρχικό,  καλούσε τους κατοίκους μέσω επιστολής να μεταβιβάσουν προς το Ελληνικό Δημόσιο τα τυχόν εμπράγματα δικαιώματά τους επί του διαμερίσματος του συγκροτήματος που τους ανήκει «οικειοθελώς», αλλιώς τους απειλούσε ότι το Δημόσιο θα επισπεύσει τις διαδικασίες της «αναγκαστικής απαλλοτρίωσης». Αγοράστηκαν από την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου 137 διαμερίσματα, διάσπαρτα στις πολυκατοικίες, άλλα 40 απαλλοτριώθηκαν το 2003 από το τότε ΥΠΕΧΩΔΕ(ΥΠΕΚΑ)  στο πλαίσιο των σχεδίων «ανάπλασης», που περιλάμβαναν τη «βύθιση» της Αλεξάνδρας,  ενώ τα υπόλοιπα 51 παραμένουν στους ιδιοκτήτες τους. Σκοπός όλης αυτής της επιχείρησης, ήταν να κατεδαφιστουν τα 6 από τα 8 μπλοκ πολυκατοικιών και να δημιουργηθεί υποτίθεται «ελεύθερος χώρος πρασίνου» σχέδιο που ακυρώθηκε μετα από προσφυγή στο ΣΤΕ των κατοίκων των Αμπελοκήπων και της Αρχιτεκτονικής σχολής της Αθήνας. Σημαντική ήταν τότε η παρουσία της καθηγήτριας της Αρχιτεκτονικής σχολής Άννης Βρυχέα και πολλών άλλων που συμμετείχαν στους αγώνες που έγιναν τότε. Το 2004 καλύφθηκαν με ένα μεγάλο πανί ως μια κατάσταση της πόλης που δεν ήθελαν να φαίνεται στην φτιασιδωμένη εικόνα των Ολυμπιακών Αγώνων. Το 2009 από ένα μέρος των ιδιοκτητών και ευαισθητοποιημένων γύρω από το θέμα έγινε προσφυγή στο Συμβούλιο Επικρατείας και πέτυχαν να χαρακτηριστούν από το ΚΑΣ  ως σύγχρονο μνημείο, ενα διατηρητέο σύνολο.Έτσι, αν και στο μεγαλύτερο μέρος είχαν εγκαταλειφθεί, μπλοκάρεται η κατεδαφισή τους.

Τα ακατοίκητα διαμερίσματα άρχισαν να καταλαμβάνονται σιγά σιγά από εκτοπισμένους της πόλης, πρόσφυγες, άστεγους, ανέργους. Σημερα κατοικούν περίπου 500 ατομα, που έρχονται από διαφορετικούς τόπους και κουλτούρες,  αλλά που βρίσκονται μαζί στην κατάληψη στέγης. Εδώ και τρία χρόνια άρχισε να λειτουργεί η συνέλευση των κατειλημμένων προσφυγικών. Αποτελούν κέντρο αγώνα, αυτοοργάνωσης, αλληλεγγύης. Εδώ μεταξυ του φαντασιακού και της υλικής πραγματικότητας, η έννοια της κοινότητας είναι κάτι που επαναπροσδιορίζεται, καθώς η γειτονιά μετεξελίσσεται σε κοινότητα.

Πρόκειται για μια διεκδίκηση στην πόλη, στη γεωγραφία των αγώνων που λειτουργεί μέσα από την αυτοδιαχείριση. Κάθε εβδομάδα γίνεται η συνέλευση. Λειτουργούν φούρνος, κοινωνικό ιατρείο,  συλλογική κουζίνα, εργασίες συντήρησης, φροντίδα για τους ασθενεις.

Καλούμαστε από τις παρούσες συνθήκες να υπερασπιστούμε το παρελθόν και το παρόν  των Προσφυγικών ως κατοίκηση προσφύγων άλλοτε και τώρα. Να υπερασπιστούμε τους ανθρώπους που ζουν εκεί. Όποιες άλλες  απόψεις φαίνεται να αγνοούν τη σημερινή δυναμική συνθήκη. Σε τι θα ωφελούσε ενα Μουσείο προσφύγων όταν κατοικούν οι ίδιοι οι πρόσφυγες;  Ο χώρος-συλλογική κατοίκηση-κατάληψη  αποτελεί ενα κοινωνικό και πολιτισμικό εργαστήρι στη πόλη νέων χωρικών σχέσεων και αυτοθέσμισης της φαντασιακής κοινότητας.

Η κατάληψη είναι πολύ σημαντική, καθώς είναι η μοναδική κατάληψη στέγης σε επίπεδο γειτονιάς στην Αθήνα, αλλά και για τον συμβολικό της χαρακτήρα. Σίγουρα θα χρειαστεί σύντομα αλλά και πολλές φορές υπεράσπιση. Χρειάζονται νέες μορφές δράσης μαζί με τους κατοίκους, που να σχετίζονται με τη καθημερινότητά τους, με τα προβλήματα του χώρου. Κατά τη γνώμη μου, χρειάζονται δράσεις για να κάνουν πιο δυνατή τη κοινότητα και τη κατάληψη απέναντι σε αυτό που έρχεται. Δράσεις που να υπερασπιστούν το δικαίωμα αυτών κι όχι κάποιων αλλων στη κατοίκηση. Να εντείνουν το δικαίωμα τους στο χώρο και στη πόλη.

Ελένη Τζιρτζιλάκη, αρχιτέκτων

nomadikiarxitektoniki.net

Πραγματοποιήθηκε στις 3 Απριλίου 2014, ώρα 16.00 με 19.00

Ήταν μια σιωπηλή διαδρομή- περιπλάνηση από το Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο θέατρο Εμπρός διασχίζοντας την οδό Αθηνάς, την οδό Πανεπιστημίου μέσα από θραύσματα-ίχνη που αφορούν τη χαμένη μνήμη της πόλης, βιώματα – ποιητικά αφηγήματα από το παρόν της – αφηγήσεις από εξεγέρσεις.
Τα αφηγήματα αφορούσαν τη πλατεία Θεάτρου και το θέατρο του Μπούκουρα, το Δημοτικό θέατρο της Αθήνας και την κατοίκηση του από πρόσφυγες της Μικρασιατικής καταστροφής, την κατάληψη των προσφυγικών και τους σημερινούς κατοίκους, τον Δεκέμβρη του 2008 και τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, την παρισινή κομμούνα, τους τσιάπας, στιχομυθία στη ασφάλεια με την Ηλέκτρα Αποστόλου, τα γεγονότα του Δεκέμβρη του 44, την αυτοκτονία του, τον Εθνικό κήπο και την ιστορία του στο χρόνο. Υπήρχαν ποιητικά αποσπάσματα από ποίηση των Γιώργο Ιωάννου, Μανσούρ, Κατερίνα Γώγου, Pie Paolo Pasolini, ζωντανές αφηγήσεις για την Πανεπιστημίου από τους Νίκο Καζέρο, Κωσταντίνα Θεοδώρου για την οδό Πανεπιστημίου, για τον κινηματογράφο REX από τηDiana Sabri για τη διαδρομή.
Η δράση αυτή ήταν μια κριτική μέσα από την επιτελεστικότητα στο Rethink Athens και στο Reactivate και στο πρόγραμμα “Ανακαλύπτοντας τον Εθνικό Κήπο” που είναι αυτή τη στιγμή η κυρίαρχη αφήγηση για το κέντρο της πόλης, αφήνοντας στην άκρη, τους κατοίκους, τα έντονα προβλήματά τους, τα δικαιώματά τους στη πόλη και τους αγώνες τους.
Προτείναμε μια άλλη ανάγνωση της διαδρομής αυτής, μέσα απο στάσεις σε συγκεκριμένους τόπους που συνδέονται με τη συλλογική μνήμη της πόλης, με τα κοινά, καθώς και με τους αγώνες και τις εξεγέρσεις στην Αθήνα κι αλλού. Οι συμμετέχοντες ακολούθησαν τη διαδρομή σιωπηλοί, κάνοντας μια περιπλάνηση μέσα στην πόλη. Στους τόπους αυτούς, αφήσαμε μικρά δώρα που ήταν εικόνες και ιστορίες.
Η δράση εστίασε στην εγρήγορση και στην ευαισθητοποίηση των αισθήσεων μας στην καθημερινότητα της πόλης και επιδίωξή του ήταν να την ζήσουμε ως παρατηρητές και ως συμμετέχοντες της διαμόρφωσης της και της συλλογικής μνήμης της. Αν η τέχνη μιλά για τη ζωή όταν η ζωή απειλείται τι κάνει; Που βρίσκεται η εξέγερση;
Η διαδρομή κορυφώθηκε στον Εθνικό Κήπο, σ’ έναν τόπο της πόλης που εκφράζει τη γαλήνη και την ηρεμία, όπου η ιδέα της εξέγερσης, revolution, εκφράστηκε με μία performance μέσα από τα σώματα, την περιστροφή και την επανεφεύρεση της σχέσης τους με τη φύση, δηλαδή με τα δένδρα, το χώμα και το νερό. Μοιράστηκαν κόκκινες ανεμώνες και διαβάστηκε ένα αφήγημα.
Ακολουθεί ένα απόσπασμα που ίσως βοηθήσει στην κατανόηση.
«…Πίσω από τα φαινόμενα υπήρχε μια πραγματικότητα, και αυτή η πραγματικότητα ήταν βιολογική και όχι ιστορική… Η πιο ισχυρή αναγκαιότητα της οποίας έχουμε επίγνωση ενδοσκοπικά είναι η διεργασία της ζωής που διαποτίζει το σώμα μας και το κρατάει σε μόνιμη κατάσταση αλλαγής, της οποίας οι κινήσεις είναι αυτόματες, ανεξάρτητες από τις δραστηριότητες μας και ακαταμάχητες –δηλαδή απόλυτα επιτακτικές. Όσο λιγότερα κάνουμε εμείς οσο λιγότερο ενεργητικοί είμαστε, τόσο πιο έντονα θα επιβεβαιώνεται αυτή η βιολογική διεργασία, τόσο πιο επιτακτικά θα μας επιβάλλει την ενδογενή αναγκαιότητα της και τον μοιραίο αυτοματισμό της»..Les malheureux sont la puissance de la terre, Saint Just Γαλλική επανάσταση, απο το βιβλίο της Hannah Arendt «Για την επανάσταση».
Η δράση αυτή πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια δράσεων που αφορούν το περπάτημα και τη σημασία του για τη σύνδεση με τα ζητήματα και τα δικαιώματα στη πόλη της Νομαδικής Αρχιτεκτονικής. (http://nomadikiarxitektoniki.net).

Revolution Bodies. Περπατώντας.
Diana Sabri, Ελένη Τζιρτζιλάκη , ευχαριστούμε τον Βασίλη Σπυρόπουλο και τους συμμετέχοντες στη δράση στον Εθνικό Κήπο Ομάρ, Ρασίντ, Αμπντούλ , τον Νίκο Καζέρο τη Κωνσταντίνα Θεοδώρου και όλες και όλους που ακολούθησαν τη διαδρομή.

ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ  - ΣΥΜΒΑΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
24 ΜΑΡΤΙΟΥ – 3 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Έμπνευση-οργάνωση: Με νύχια και με δόντια για τα δικαιώματά μας.

Καθημερινά performances – site specific εγκαταστάσεις, ζωγραφική, φωτογραφία, κολλάζ, σωματικό παιχνίδι, δράσεις, συζητήσεις, προβολές, εργαστήρια κ.α. στο Ελεύθερο Αυτοδιαχειριζόμενο Θέατρο ΕΜΠΡΟΣ και αλλού στη πόλη.
Θα επιδιώξουμε την αλληλεπίδραση ανάμεσα στο χώρο και χρόνο της ΚΑΤΑΛΗΨΗΣ, ΚΟΙΝΟΥ ΑΓΑΘΟΥ θέατρο Εμπρός και στο ΣΥΜΒΑΝ – ΣΩΜΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ.
Ο χώρος-χρόνος του Ελεύθερου Αυτοδιαχειριζόμενου θεάτρου Εμπρός θα λειτουργεί πρωινά Πέμπτη και Σάββατο 12.00-15.00 (πολιτικό καφενείο), απογεύματα καθημερινά 19.00 – 24.00.
Το πρόγραμμα ανανεώνεται κατά τη διάρκεια του Συμβάντος.

1η ενότητα

Δευτέρα 24 Μαρτίου  2014
12.00 -20.00 Συμμετοχικός Σχεδιασμός. Ο χώρος καθαρίζεται, σχεδιάζεται και συνδιαμορφώνεται, συμμετοχικά. Πόσο επηρεάζεται το σώμα μας στον χώρο μιας κατάληψης στο κέντρο της Αθήνας; Τι συμβαίνει με τον συμμετοχικό σχεδιασμό;  Πόσο επηρεάζεται το σώμα μας από τα συμβάντα στη πόλη;
Τρίτη 25 Μαρτίου 2014
12.00-20.00 Συμμετοχικός Σχεδιασμός. Ανοιχτές πρόβες. HOLD FLOWERS NOT FLAGS (Κράτα άνθη, όχι σημαίες), μία μη-εθνική παρέλαση και μερικές σκέψεις στη Σταδίου-Πανεπιστημίου στην αντίθετη κατεύθυνση, Χριστίνα Θωμοπούλου, την ώρα της παρέλασης.

1η ενότητα: Εγκαταστάσεις, βίντεο, ζωγραφική, φωτογραφία, κολλάζ

Από 26 Μαρτίου 2014 – 3 Απριλίου 2014
12.00- 15.00 (Πέμπτη και Σάββατο), καθημερινά 19.00 – 24.00
σε όλους τους χώρους του Εμπρός:
  • Άτιτλο, ζωγραφική, Απόστολος Γεωργάτος
  • Άτιτλο, φωτογραφία, Γιάννος, Αλέξανδρος Μανόπουλος
  • Οι καρδιές έρχονται από την Κίνα-Επιδερμίδα, βίντεο εγκατάσταση, Μαρία Δαμκαλίδη, Δημήτρης Κούρτης, Ελένη Τζιρτζιλάκη
  • “Liquidations”- 2010. Ρευστοποιήσεις
  • Ρώμη, Νοέμβριος 2010. Istituto Latino Americano di Roma.
  • “Πορεία”/ video από performance στο Ιστορικό Κέντρο της Ρώμης που κατέληξε στο Ενεχυροδανειστήριο του Κράτους (Monte di Pietà), Μαίρη Ζυγούρη
  • Τι τίτλο να έχει μια αυτοκτονία; Χωρίς λόγια. Χωρίς σώμα. Ίχνη από ίσως ζωντανά σώματα στο Σύνταγμα, Χριστίνα Θωμοπούλου
  • Διαδήλωση, Φωτογραφία, Νίκος Καζέρος
  • Φίλια Πυρά – Friendly Fire, Μια βιντεοεγκατάσταση για τον εμφύλιο ως αποσιωπημένη ιστορική μνήμη και ως μεθοδευμένη δαμόκλειος σπάθη, Ρίκα Κριθαρά.
  • The enemy is advancing in silence. Let’s get ready first then, Ο εχθρός προχωράει σιωπηλά. Ας ετοιμαστούμε πρώτοι. Εγκατάσταση στο πίσω μέρος του θεάτρου – καθίσματα 24-30 Μαρτίου, Αλίκη Κρικίδη, Christin Mudrak.
  • Displacement. Script. To be performed (read) slowly and with breaks between all lines. (σενάριο να διαβαστεί αργά και με παύσεις ανάμεσα σε όλες τις γραμμές), Eva la Cour, Tine Tvergaard.
  • Παρέμβαση στον νιπτήρα, εγκατάσταση, Ναταλία Μι
  • Sex Visions, ζωγραφική, Zanzibar Dior
  • Μεταξουργείο, Τα πόδια, τα χέρια, εμείς, γυμνοί στη πόλη, ΝΕΓΧ
  • Παρέλαση, κολλάζ από εκτυπωμένες εικόνες, Νίνα Παπά
  • Άτιτλο, εγκατάσταση, video, Νίκος Πολύζος
  • Επιδερμίδα, βίντεο, Ναταλία Ρουμελιώτη, Katarina Poliacikova
  • Ζώνη μετάβασης, Transition Zone, εγκατάσταση, Εύα Κολιοπάντου, Δήμητρα Κατσιαούνη, Στέφανος Χανδέλης
  • Ινφάντα Μαργαρίτα, τύπωμα με αφορμή τους ομώνυμους πίνακες του Βελάσκεθ, Άγγέλα Σβορώνου
  • Revolution bodies. Περπατώντας. Εγκατάσταση, Υλικό από τη προετοιμασία της δράσης, Diana Sabri, Ελένη Τζιρτζιλάκη (Νομαδική Αρχιτεκτονική)
  • Άχρονη Μνήμη, Βίντεο εγκατάσταση, Κωνσταντίνος Σταυρόπουλος
  • Άτιτλο, Φωτογραφία, Βασιλική Σπύρου (ανοιχτό κάλεσμα)
  • Κλίνη, Ζωγραφική, Σταυρούλα Σπύρου (ανοιχτό κάλεσμα)
  • “Δικό σας! / You go!”, installation-performance  Ευγενία Τζιρτζιλάκη, Ερμηνεύουν: όποιοι θέλουν.
  • Σώμα Απών, Σέβι Τσάμπαλα, κείμενο που αντλεί από το Speed and Politics Paolo Virno
  • The dick riders, Paintings and performance, Didi M. Fadul
  • Διπλός Πυροβολισμός, Double Shot, βίντεο, Δημήτρης Χαλάτσης
  • Ονειροπωλήσεις Ενός Μοναχικού Περιπατητή: Ηριδανός – Οφηλία, βιωματική δράση,   υλικό από την προετοιμασία της δράσης και από την επιτέλεσή της, στον Ηριδανό ποταμό (αρχαιολογικός χώρος Κεραμεικού), Χαρίκλεια Χάρη

2η ενότητα: Performances, προβολές, σωματικό παιχνίδι, δράσεις στη πόλη

Τετάρτη 26 Μαρτίου 2014
20.00 Πως να εξηγήσεις  πολιτική σ’ ένα γδαρμένο λαγό / αναφορά στον Joseph Beuys,  performance του Άγγελου Σκούρτη με τη συμμετοχή της Μαρίας Μαραγκού
20.30 DON’T LET ME DOWN!, Δήμητρα Σοφού, Παναγιώτης Ανδρονικίδης, performance
21.00 -23.00 Η επίθεση στη γειτονιά των Προσφυγικών της Αλεξάνδρας. Κάτω τα χέρια από τα Προσφυγικά. Ενημέρωση από τη Συνέλευση Κατειλημμένων Προσφυγικών, προβολή βίντεο  και συζήτηση.
23.30 Τα σώματά μας μια αγκαλιά στο φουαγιέ
Πέμπτη 27 Μαρτίου 2014
12.00 -15.00 Πολιτικό καφενείο, μία συζήτηση για το φύλο, την ιστορία και τα στερεότυπα του καφενείου.
20.00 Φίλια Πυρά, βιντεοπροβολή, Ρίκα Κριθαρά
20.30 Ποίηση,  Βασίλης Παχουνδάκης, Βασίλης Σπυρόπουλος
21.00 Peace Process # 20, Diana Sabri + Μαρία Στεφανίδη, performance
22.00 Yioukali = Ού-τοπος, Bodarch (concept), Λιάννα Γιαννακού, Μάγδα Κρυσταλλινού, Πέτρος Πέτρου, Στέλλα Χατζηπαναγιώτου, performance.
Παρασκευή 28 Μαρτίου 2014
20.00 “DON’T LET ME DOWN !”, Δήμητρα Σοφού, Παναγιώτης Ανδρονικίδης, performance
21.00 Ζώνη Μετάβασης, Transition Zone, Ανοσία, Πλατφόρμα καλλιτεχνικών πρακτικών: Δήμητρα Κατσιαούνη, Εύα Κολιοπάντου, Στέφανος Χανδέλης, αυτοσχεδιαστική εικαστική performance
Σάββατο 29 Μαρτίου 2014
12.00-15.00 Πολιτικό καφενείο, μια συζήτηση για το φύλο την ιστορία και τα στερεότυπα του καφενείου.
20.00 Traces III, Εικαστική εγκατάσταση σωμάτων με χορογραφία, Vago Tedosio
21.00 “The enemy is advancing in silence. Let’s get ready first then”, Αλίκη Κρικίδη ,  Christi Mudrak, O εχθρός προχωράει σιωπηλά ας ετοιμαστούμε πρώτοι, performance.
22.00 The dick riders, Didi M. Fadul, performance
Κυριακή 30 Μαρτίου 2014
8.30-10.30 Το σώμα της πόλης μας; Ανοιχτό εργαστήριο για τη δημιουργία  συλλογικού υλικού  σε διάφορα σημεία της Αθήνας όπως στα  Προσφυγικά της Αλεξάνδρας, στο Μεταξουργείο και στο Εμπρός. Συνάντηση 8.30 Προσφυγικά της Αλεξάνδρας, στην πρώτη πόρτα επί της Λ. Αλεξάνδρας.
15.00-18.00 Δώσε μου το χέρι σου, Εργαστήριο, εμψυχώτρια: Χαρά Αλεξάκη
18.00-22.00 Ανοιχτή Συνέλευση του ΕΜΠΡΟΣ.
22.00 Τώρα η γης πιάστηκε επάνω σου, έγινε κορμί σου, φώναζε…, προβολή πειραματικού φιλμ, Théo Delidis
Μέρα 8 – Δευτέρα 31 Μαρτίου
18.30 “DON’T LET ME DOWN!”, Δήμητρα Σοφού, Παναγιώτης Ανδρονικίδης, performance
19.00 – 21.00 Ιδιώματα, κουλτούρες της πόλης και επιτελεστικότητα. Το σώμα στην κατάσταση εξαίρεσης και της γυμνής ζωής στη δημόσια σφαίρα στην Αθήνα.    Συμμετέχουν: Ενάντια στα κέντρα κράτησης, Ηλίας Μαρμαράς, Χριστίνα Θωμοπούλου, Πέτρος Πέτρου, Γεωργία Σαγρή, Mandela Gals, Άγγελος Σκούρτης, Γιώργος Φ.,  Στέλλα Χατζηπαναγιώτου, Ελένη Τζιρτζιλάκη κ.α.
21.00 Displacement. Script. (στον επάνω χώρο) To be performed (read) slowly and with breaks between all lines. (σενάριο να διαβαστεί αργά  από όποιον όποια επιθυμεί, αναγκαίες  παύσεις ανάμεσα σε όλες τις γραμμές), Eva la Cour, Tine Tvergaard.
Μέρα 9 – Τρίτη 1 Απριλίου
15.00 Ονειροπωλήσεις Ενός Μοναχικού Περιπατητή: Ηριδανός – Οφηλία, Χαρίκλεια Χάρη, αρχαιολογικός χώρος Κεραμεικού στον Ηριδανό Ποταμό, βιωματική δράση
20.00 Don’t let me down, Δήμητρα Σοφού, Παναγιώτης Ανδρονικίδης, performance
21.00 Αποχαιρετισμός στο σώμα, η αυτοπυρπόληση  ως πολιτική διαμαρτυρία και η εικόνα της. Προβολή αποσπασμάτων από ταινίες, υλικό έρευνας, συζήτηση. Στέφανος Μονδέλος .
Μέρα 10 – Τετάρτη 2 Απριλίου
20.00 Συχνά οι δεσποινίδες της Αβινιόν έβλεπαν τη τραβιάτα, Άγγελος  Σκούρτης performance
20.30 Ωδή στη πατάτα/μια πειραγμένη περφόρμανς με βάση τη πατάτα, “ηθοποιές”, περφόρμερ, Λιάννα Γιαννακού, Μάγδα Κρυσταλλινού.
21.30 ½ Youkali = Ου-τόπος και το μανιφέστο για μια ανεξάρτητη επαναστατική τέχνη, Bodarch, Πέτρος Πέτρου,  Στέλλα Χατζηπαναγιώτου.
22.00 Suspicious minds ενός μαύρου τραγουδίστριας, στα ανοιχτά παράθυρα και στους τοίχους του επάνω ορόφου του Εμπρός, Χριστίνα Θωμοπούλου, performance
23.00 Άρπα με συμμετοχικό αυτοσχεδιασμό χορού. Κλειώ Καρά (άρπα), Diana Sabri κ.α. μουσική performance
Πέμπτη 3 Απριλίου 2014
12.00-15.00 Πολιτικό καφενείο, μία συζήτηση για το φύλο την ιστορία και τα στερεότυπα του καφενείου.
16.30 Revolution Bodies, Περπατώντας. Μια διαδρομή-περιπλάνηση από το Εμπρός στη οδό Πανεπιστημίου μέσα από τη χαμένη μνήμη της πόλης και την ευαισθητοποίηση των αισθήσεών μας με κορύφωση στον Εθνικό Κήπο – σώματα σε εξέγερση. Αποτελεί μια κριτική μέσα από την επιτελεστικότητα στο Re-think Athens και στο Reactivate. Συνάντηση στο Εμπρός στις 16.30. Δράση στη πόλη.
21.00 Μια μικρή γιορτή στο φουαγιέ. Φέρτε μεζέδες.
Έμπνευση – Οργάνωση Χριστίνα Θωμοπούλου, Ελένη Τζιρτζιλάκη

«Στη χειρότερη κατάσταση είναι όπως πάντα εκείνοι που δεν έχουν επιλογή. Kατοικούν, αν όχι σε εξαθλιωμένες φτωχογειτονιές, σε μπαγκαλόουζ που αύριο κιόλας μπορεί να είναι καλύβες, τροχόσπιτα,  αυτοκίνητα, κατασκηνώσεις, υπαίθρια καταλύματα. Το σπίτι έχει παρέλθει…» Η ενότητα αυτή τελειώνει με το «δεν υπάρχει σωστή ζωή μέσα στη ψεύτικη» Αdorno, Άσυλο Αστέγων.

Στις σημερινές συνθήκες της βιοπολιτικής και της «γυμνής ζωής» όπως αναφέρεται από τον Giorgio Agamben(2) δεν δίνεται η ίδια αξία σε όλες τις ζωές (Michel Foucault). Η πόλη της Αθήνας είναι αντιπροσωπευτική αυτής της συνθήκης, όπου «δεν υπάρχει σωστή ζωή μέσα στη ψεύτικη». Επιβεβαιώνεται  δε  ακριβώς αυτό στο κέντρο της πόλης. Πολλοί κατοικούν σε άθλιες συνθήκες, πολλοί κοιμούνται στο δρόμο με κουβέρτες και δεν είναι οι άστεγοι που ήταν πριν λίγα χρόνια, μοιάζει σαν κάθε μέρα κάποιοι-ες να βγαίνουν στο δρόμο να κοιμηθούν, γιατί δεν έχουν πού να πάνε κι έτσι τους βλέπεις καθώς περπατάς να απλώνονται στη χαρτογράφηση του δημόσιου χώρου του κέντρου της πόλης, στις οδούς Πατησίων, Ακαδημίας, Πανεπιστημίου, Μοναστηράκι συχνά και στους μικρότερους δρόμους, κυρίως μέσα  στις στοές ή στις άκρες των πεζοδρομίων. Σε πολλά σπίτια είναι κομμένο το ηλεκτρικό ρεύμα ή πολύ σύντομα πρόκειται να κοπεί, εξ ού και οι μεγάλες ουρές για διακανονισμούς στην ΔΕΗ της οδού Αριστείδου.
Οι πλειστηριασμοί   αποτελούν μια μεγάλη επίθεση στη ζωή μεγάλου μέρους των κατοίκων, επιλογή της κυβέρνησης προς όφελος των τραπεζών και απαξίωση των κατοίκων και των κτιρίων της πόλης. Έτσι ανοίγει ο δρόμος για τα χρηματιστηριακά παιχνίδια εις βάρος της κατοικίας των πολλών, κάνοντας επίκαιρο όσο ποτέ το ζήτημα για το δικαίωμα στη κατοικία. Πολλοί είναι αυτοί που ικετεύουν για λίγα χρήματα, μια τυρόπιτα..   συχνά ένας αξιοπρεπής κύριος, ή μια ηλικιωμένη γυναίκα έρχεται και σου ψιθυρίζει σιγά οτι έχει ανάγκη λίγα χρήματα για να φάει κάτι. Κάποιες ζωές δεν θεωρούνται ζωές, καθώς απειλούνται καθημερινά από τον Ξένιο Δία και συλλαμβάνονται, για να οδηγηθούν σε αστυνομικά τμήματα και συχνά αργότερα στα κέντρα κράτησης.(3) Τι κι αν ανάμεσά τους βρίσκονται πρόσφυγες πολέμου; Πολλοί μετανάστες δεν βγαίνουν πια έξω μόλις σουρουπώσει και φίλη μητέρα από την Αφρική, μας είπε ότι φοβάται να βγάλει το παιδί της ένα περίπατο στο δρόμο.
Ο χώρος είναι  ασυνεχής και συνεχώς απειλούμενος, όπως και οι κάτοικοί του. Οι συνθήκες σωματοποιημένες όσο ποτέ. Σύνορα εμφανή η αόρατα μπαίνουν συνεχώς στο χάρτη της πόλης μέσα από τον Ξένιο Δία  και το πρόγραμμα Θέτις. Οι κινητοποιήσεις, εμποδίζονται με βία. Οι δημόσιοι χώροι  είναι άδειοι.
Κάποιες ζωές δεν θεωρούνται ζωές ακόμη κι απ’ όταν γεννηθούν. Η ιστορία των ανθρώπων που έπνιξαν  στο Φαρμακονήσι το απέδειξε. Οι διασωθέντες φανερά συντετριμμένοι διηγήθηκαν τις ιστορίες τους στη πλατεία Συντάγματος. Πώς μπορεί κανεις να λησμονήσει τα πρόσωπά τους. Κάποιες ζωές  δεν έχουν δικαίωμα στην οδύνη ή στο πένθος.
Το σώμα έχει ενα ιδιαίτερο βάρος στη δημόσια συζήτηση στην συνθήκη εκτάκτου ανάγκης και επισφάλειας που βρισκόμαστε.Τα σώματα ευάλωτα, τρωτά, εκτεθειμένα στη δημόσια σφαίρα της Αθήνας ρουφάνε αυτές τις επιδράσεις μιας πόλης σε συνθήκη εκτάκτου ανάγκης ενώ πολλά κτίρια είναι άδεια καθώς έχουν αγοραστεί για να «αξιοποιηθούν την κατάλληλη στιγμή». Στην αντιφασιστική διαδήλωση της 1ης Φεβρουαρίου η βια ήταν ανείπωτη και φαίνεται ότι η κυβέρνηση με αυτή τη βια χειρίζεται πλέον το σώμα της πόλης και τα σώματα των διαδηλωτών.
Στην άλλη όχθη αυτών των συμβάντων, στο κέντρο της Αθήνας έχει ξεκινήσει και συνεχίζεται και μάλιστα με συμμετοχές ακαδημαϊκών και καλλιτεχνών που δεν θα το περίμενε κανείς, το Reactivate Athens που αποτελεί μέρος του Rethink Athens της ανάπλασης του κέντρου της Αθήνας με άξονα την Πανεπιστημίου. Υπεύθυνοι είναι οι αρχιτέκτονες   Alfredo Brillembourg και Ηumbert Κlumpner που ο πρώτος έχει εγκατασταθεί με το επιτελείο του στο κέντρο της πόλης. Όπως μας λένε «θα αναλύσει κριτικά τη λειτουργία του κέντρου της Αθήνας με σκοπό να αναγνωρίσει και να χρησιμοποιήσει τις προκλήσεις και τις δυνατότητες που κρύβονται στους πόρους που μένουν ανεκμετάλλευτοι (άδεια σπίτια και μαγαζιά) και στο ανθρώπινο δυναμικό της, άνεργοι, κάτοικοι, ώστε να αναπτύξει ένα νέο στρατηγικό όραμα για τη πόλη..»
Μπαίνουν πολλά ερωτήματα για τις προθέσεις του σχεδίου αυτού που όμως η απάντηση δόθηκε άμεσα από αφίσα(3) που κυκλοφόρησε στο κέντρο τις ημέρες δράσεων του Reactivate στο κτίριο της οδού Αθηνάς και στο Ρομάντζο.
Εντύπωση μας κάνει:
1. ότι ο διαγωνισμός προηγήθηκε
2. ο συμμετοχικός χαρακτήρας που αφορά τους κατοίκους που προσπαθούν να μας πείσουν  ότι συμβαίνει τώρα στο κτίριο της οδού Αθηνάς που στεγάζεται το Reactivate, είναι δήθεν, καθώς η μελέτη και ο διαγωνισμός έχουν προηγηθεί
3. Γιατί ένας ελβετός αρχιτεκτονας έρχεται να βρει λύσεις για την Αθήνα; Τόσα χρόνια αρχιτέκτονες, αρχιτεκτονικές ομάδες, κάτοικοι μέσα απο  διαγωνισμούς, περιοδικά και συμμετοχικό σχεδιασμό  πασχίζουν για το κέντρο της πόλης …  Τώρα μετά την εφαρμογή αυταρχικών  μέτρων στο κέντρο της πόλης, όπως αυτών του Ξένου Δία,  το πρόγραμμα Θέτις και όταν ο δημόσιος χώρος και πολλά από τα κτίρια του κέντρου έχουν αδειάσει, έρχεται ξαφνικά ένας ελβετός αρχιτέκτονας με το επιτελείο του για να επανενεργοποιήσει την Αθήνα;  Πόσο συμμετοχικό είναι αυτό;
Μήπως τελικά στα πλαίσια της μετααποικιακής συνθήκης της χώρας,  χρειαζόταν ένας ξένος και μάλιστα από την κεντρική Ευρώπη για να «επανενεργοποιήσει» την Αθήνα; Το όλο εγχείρημα μας βάζει σε υποψίες ότι πρόκειται για ένα gentrification project  καλυμμένο με εναλλακτικό λεξιλόγιο, κάτι που συνηθίζεται στις πρακτικές σ’ αυτή τη φάση του καπιταλισμού.. Γι αυτό έχει βρει πολλές φωνές του αρχιτεκτονικού γίγνεσθαι και των κατοίκων της πόλης αντίθετες.
Από τον ίδιο και τους προσκεκλημένους έλληνες ειδικούς αγνοούνται επιδεικτικά όλα τα παραδείγματα συμμετοχικού σχεδιασμού στο κέντρο, όπως το πάρκο Ναυαρίνου, η κατάληψη του θεάτρου Εμπρός κ.ά. Στο πρόγραμμα μιλούν για «μειονοτικές ομάδες που καθίστανται ευάλωτες» μη βλέποντας ότι δεν πρόκειται πια για μειονοτικές ομάδες, αλλά για την πλειοψηφία των κατοίκων του κέντρου της πόλης, καθώς και για «διαχείριση» τίνος πράγματος άραγε, της φτώχειας, της ανεργίας, των αστέγων; (αναφέρομαι σε πρόσκληση του Reactivate στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών).
Η Αθήνα στη νέα συνθήκη που το μνημόνιο θέλει να αποκτήσει στον παγκόσμιο χάρτη των πόλεων επιβάλλεται να αλλάξει, με κάθε μέσο, ώστε να υποδεχτεί ένα άλλο είδος κατοίκων, αλλά και τον μαζικό τουρισμό, τα σχέδια αυτά με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ακόμη και χρησιμοποιώντας μεθόδους της συμμετοχής, αλλά παράλληλα και αγρίων όσο ποτέ εκτοπισμών, προωθούν το gentrification του κέντρου και αυτό κάνει η αρχιτεκτονική ομάδα του Reactivate.
Εκφράζουμε την αντίθεση μας σε μια τέτοια μοίρα για τη πόλη μας και για τους κατοίκους της. Βλέπουμε  την Αθήνα να εντάσσεται  στους αγώνες που γίνονται για τα δικαιώματα στο χώρο και στην πόλη, σε όλη την Ευρώπη, να συγγενεύει με πόλεις με περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά, όπως τη Βαρκελώνη, τη Ρώμη, την Κωνσταντινούπολη. Είναι οι αγώνες για την πόλη μας που δημιουργούν και αναπτύσσουν το όραμα. Αυτοί ξεπροβάλλουν πρωταρχικοί, αναπτύσσοντας το φαντασιακό της πόλης μας και γενικότερα το φαντασιακό των πόλεων.
Οι εκρήξεις με αφορμή τα αστικά ζητήματα είναι το κυρίαρχο σε πολλές πόλεις. «Κάθε πολιτικός μετασχηματισμός ξεκινάει από χωρικούς μετασχηματισμούς, η αστική επανάσταση ως χωρική επανάσταση  φαίνεται αναγκαία» (Lefebvre 1970) (4). Στις  19 0κτώβρη 2013 στη Ρώμη η μεγάλη διαδήλωση έθιγε δύο καίρια ζητήματα: το σπίτι και το εισόδημα. Στην Ισπανία αναπτύσσονται ραγδαία οι αγώνες για το σπίτι ενάντια στους πλειστηριασμούς, η Pah plataforma de afectados por la hipoteca  είναι μια πλατφόρμα αυτοοργάνωσης για το δικαίωμα στο σπίτι που γεννήθηκε στη Βαρκελώνη το 2009 και τώρα έχει 180 ομάδες σε όλη την Ισπανια.(5), (6) Στο Αμβούργο, μέσα από τη μετατροπή του σε global city, εμπορικό λιμάνι και οικονομικό πόλο στην παγκόσμια τεχνολογία  με την πρόθεση ενός gentrification της περιοχής που βρίσκεται, προσπάθησαν να κλείσουν το Rote Flora, ένα παλιό θέατρο της Όπερας που είχε καταληφθεί το 1989. Στην περιοχή που βρίσκονται από το 2005, πολλοί μετανάστες αναγκάζονται να φύγουν από το Αμβούργο, το οποίο πολύ γρήγορα μετατρέπεται σε πόλη που τα σπίτια κοστίζουν πολύ ακριβά. Αν και υπάρχουν 2000 άδεια διαμερίσματα, συνεχίζουν να κτίζουν, ενώ το καλοκαίρι αδειάζουν κτίρια κοινοτικά που στεγάζονται πρόσφυγες με αφορμή τις επικίνδυνες μολύνσεις από το νερό, ενώ ανακοινώνουν ότι δεσμεύονται να πουλήσουν τη γη, όπου βρίσκεται το Rote Flora.. Έτσι φτάνουμε στην εκρηκτική διαδήλωση στις 21 Δεκέμβρη όπου περισσότερο από 7000 άτομα συμμετέχουν. Συμμετέχει και το κίνημα Lampedusa Αμβούργο που αποτελείται κυρίως από αφρικανούς πρόσφυγες. Εμποδίζεται με μεγάλη βία η εξάπλωση της διαδήλωσης, συνεχίζουν με ελέγχους, χαρακτηρίζουν την περιοχή επικίνδυνη, αλλά η εξέγερση συνεχίζεται στις όχθες του ποταμού.
Χρειάζεται λοιπόν στην Αθήνα να δούμε ξανά τη γεωγραφία του κεφαλαίου καθώς και τη γεωγραφία των αγώνων. Χρειάζεται να αναστοχαστούμε πανω στα κοινά και στις καταλήψεις  που οι κάτοικοι της πόλης ενεργοποίησαν από το 2008. Λυρική, θέατρο Εμπρός, Πάρκο Ναυαρίνου, Προσφυγικά της Αλεξάνδρας (όπου συγκατοικούν καταληψίες, παλιοί κάτοικοι, ενοικιαστές (7), υπάρχει συνέλευση και συλλογική κουζίνα).
Ο χώρος σε αυτές τις περιπτώσεις σχεδιάζεται συμμετοχικά μέσα από την αυτοδιαχείριση, λαμβάνοντας υπόψη κάθε φορά τις ανάγκες των κατοίκων.
Μπορούμε μόνο σε αυτή την αδικία που γίνεται στην Αθήνα, ως άρνηση της εξαίρεσης, να προτάξουμε τα σώματα μας.(8)
Αυτό εγινε σε πολλές μεγάλες διαδηλώσεις που όμως πνίγηκαν στην καταστολή. Εκεί που τα σώματα είναι αντικείμενα της πολιτικής ελέγχου, φεύγουν από την αφόρητη καταπίεση και μπαίνουν στο χώρο της πολιτικής των δράσεων, των χειρονομιών. Σημαντικές είναι και οι  σωματικές δράσεις στην πόλη, περφόρμανς με τις οποίες τα σώματα εκφράζουν μια αντίθεση, μια άρνηση της εξαίρεσης, ή μια μορφή συμπαράστασης στις συνθήκες αυτές. Κάθε συμπαράσταση εκφράζει μια πρακτική της αντίστασης, μια άρνηση της ομοιομορφίας μέσα απο τις σωματικές εκφράσεις. Η αντίσταση αυτή συγκεντρώνεται.
Όταν τα σώματα που εξαιρούνται, τοποθετούνται στο δημόσιο χώρο και παράγουν δράσεις σωματικής άρνησης, αυτής της συνθήκης ζωής.  Αυτό εκφράζεται μέσα από τις διαδηλώσεις, τις καταλήψεις, τη δημιουργία κοινοτικών κήπων, και μέσα από τις δράσεις στον δημόσιο χώρο.
Οι δράσεις αυτές δείχνουν νέες μορφές ζωής. Το να αναρωτηθείς για το ίδιο το σώμα, σημαίνει το να βάζεις ένα ερωτηματικό πάνω στο πώς λειτουργεί το πεδίο της βιοπολιτικής. Σημαίνει να αγωνίζεσαι μέχρι που τα σώματα να αποκτήσουν δύναμη και οι ζωές να γίνουν ξανά ζωές . «Η πιο ισχυρή αναγκαιότητα της οποίας εχουμε επίγνωση ενδοσκοπικά είναι η διεργασία της ζωής που διαποτίζει το σώμα μας και το κρατάει σε μόνιμη κατάσταση αλλαγής, της οποίας οι κινήσεις είναι αυτόματες, ανεξάρτητες από τις δραστηριότητές μας και ακαταμάχητες –δηλαδή απόλυτα επιτακτικές…»(9)
Ελένη Τζιρτζιλάκη www.nomadikiarxitetoniki.net 5-2-2014
1.Αναφέρεται στο κεφάλαιο του  Theodor Adorno, Minima Moralia, στοχασμοί μέσα από τη φθαρμένη ζωή, σελ.17 -18, εκδ. Αλεξάνδρεια
2.Altissima poverta, Giorgio Agamben, Neri Pozza, 2012
2.Re-activate,Re-think,Re-Map αφίσα στο κέντρο της Αθήνας.
3. Κέντρα κράτησης υπάρχουν στην Αττική, στην Αμυγδαλέζα, στο τμήμα αλλοδαπών της Πέτρου Ράλλη, στο στρατόπεδο Καλογερογιάννη στην Κόρινθο. Βλέπε Πρωτοβουλία ενάντια στα κέντρα κράτησης.
4. Urban Revolution (has been and must be) 25 Novembre 2013 Simona de Simoni Uninomade
5.La lotta per la casa e contro il debito συνέντευξη στην Ada Colau, Anna Curcio, Lotta Tenhunen, 6 Ιανουαρίου 2014
6. Πλειστηριασμοί: Αλληλεγγύη για Όλους (μπροσούρα που συντάχθηκε τον Οκτώβριο 2013 από την ομάδα για τη στέγη και την ομάδα νομικής υποστήριξης της Αλληλεγγύης για Όλους.
7. Μπροσούρα Συνέλευση κατειλημμένων προσφυγικών ΣΥ.ΚΑ.ΠΡΟ.
8. Judith Butler, A chi spetta una buona vita, nottetempo, 2013
9.Hannah Arendt για την επανάσταση το κοινωνικό ζήτημα, Les malheureux sont la puissance de la terre, Saint Juste, σελ.78, εκδ. Αλεξάνδρεια.
Η δράση «Το απραγματοποίητο ταξίδι» ξεκίνησε από τη διήγηση του απραγματοποίητου ταξιδιού των διασωθέντων από το ναυάγιο της Λευκάδας (Νοέμβριος 2013), η οποία έγινε τον περασμένο Δεκέμβρη στο Εμπρός. Στη συνέχεια η δράση απλώθηκε για να συμπεριλάβει, μέσα από τις διηγήσεις, τις κινήσεις και τα τραγούδια, άλλες ιστορίες για τα σύνορα στη στεριά, στη θάλασσα και στην πόλη, και τις δικές μας ιστορίες, καθώς τα σώματά μας, στην κατάσταση εξαίρεσης, απειλούνται καθημερινά στους δρόμους της Αθήνας και στα ταξίδια μας.
Ανοιχτό Εργαστήριο “με νύχια και με δόντια για τα δικαιώματά μας”
Συμμετέχουν αλφαβητικά οι: Λιάνα Γιαννακού, Γιάνος, Χριστίνα Θωμοπούλου, Κωστής, Ομάρ, Ρασίντ, Σάρα Σαντόρο, Βασίλης Σπυρόπουλος, Αμπντουλά Τζαβαντί, Ελένη Τζιρτζιλάκη, Αλφόνσο Τιαμπί
http://menychiakaimedontia.wordpress.com

Η σελίδα αυτή δεν είναι διαθέσιμη στα ελληνικά / English

Οι δράσεις της Νομαδικής Αρχιτεκτονικής γίνονται στον δημόσιο χώρο και στα αστικά κενά, συνδέουν το σώμα με το έδαφος της πόλης μέσα από την πρακτική του περπατήματος, της σιωπής, των ποιημάτων, του τραγουδιού της κίνησης. Συνδέουν τους/τις συμμετέχοντες/-ουσες,  με αυτούς/ες που ζουν στη πόλη  τη «γυμνή ζωή» καθώς αποκλείονται όλο και περισσότερο από τον  μετά-καπιταλισμό. Μέσα από αυτές τις δράσεις η Νομαδική Αρχιτεκτονική προτείνει μια προσωρινή συγκατοίκηση στην πόλη και μια ζωή κοινών αγαθών και τη θέσπιση ελεύθερων συλλογικοτήτων ικανών να δώσουν στη ζωή τους άλλο νόημα . Η δράση αυτή αποτελεί μέρος της ενότητας «Μας έδιωξαν από δω» , δράση  που έγινε από το ελεύθερο αυτοδιαχειριζόμενο θέατρο Εμπρός έως την Ομόνοια τον Ιούνιο, ακολουθώντας τη διαδρομή της Μενάνδρου, και αφορά το δύσκολο, πολλές φορές ακατόρθωτο ταξίδι,  για να φτάσουν ως εδώ οι εκτοπισμένοι της πόλης. Αφορά, επίσης, το κέντρο της Αθήνας, το gentrification ,το κυνήγι των μεταναστών, το φόβο, τον εκτοπισμό τους σε στρατόπεδα όπως της Αμυγδαλέζας. Η δράση αντιμετωπίζει τον χώρο του παλαιού Χρηματιστηρίου ως ενα αστικό κενό, όπου η εφήμερη ομάδα που δημιουργείται , μεταφέρει στο χώρο με διηγήσεις τις διαδρομές από τον τόπο προέλευσης στην Αθήνα, διηγήσεις και συμβάντα της πόλης και  ποίηση από τις αραβικές χώρες. Αφήνουμε τις διαφορετικές γλώσσες και εκφράσεις της πόλης να ακουστούν στον χώρο. Το τελευταίο συμβάν στα ανοιχτά του νησιού Λαμπεντούζα υπήρξε καταλυτικό . Άραγε ποια είναι η διέξοδος στη πόλη; Υπάρχουν νέοι σπόροι ζωής και δημιουργίας τώρα στους δρόμους της Αθήνας ; Εμείς τους φυτεύουμε με αυτές τις μικρές, ίσως ασήμαντες, δράσεις μας και τις εφήμερες κοινότητες που δημιουργούμε στην Αθήνα. Συμμετέχουν  Romana Ambrozova, Manuela Angel Cozar ,Παναγιώτης Ανδρονικίδης ELANADISTIKANOUME, Αγγελίνα Βακάλη, Λιάννα Γιαννακού, Σοφία Γρηγοριάδου, Χριστίνα Θωμοπούλου, Χριστίνα Καλλιάφα, Τέτη Νικολοπούλου, Δημήτρης Σαμήρ,Άγγελος Σκούρτης, Mahmout Seif Nader,  Abdul Hussain Nazari, Alphonso Thiaby,Τέτη Νικολοπούλου,  Ελένη Τζιρτζιλάκη, Δήμητρα Τσιαούσκογλου, Στέφανος Χανδέλης.

Φωτογραφίες: Νίκος Καζέρος

Η εισήγηση αυτή έγινε στο Εργαστήρι για το κέντρο της πόλης που οργανώθηκε στο Εμπρός στις 28 Μαιου και συμμετείχαν οι Κωσταντίνα Θεοδώρου ,Encounter Athens, Νίκος Καζέρος, Ελένη Τζιρτζιλάκη, Νικος Αναστασόπουλος. Το ΕΡγαστήρι θα συνεχισθεί.

Το δικαίωμα στη πόλη ως δικαίωμα στη διαφορά

Αλήθεια ζω σε χρόνια σκοτεινά

Η αθώα κουβέντα είναι ανόητη. Μέτωπο αρυτίδωτο μαρτυραει αδιαφορία

Αυτός που γελά το φοβερό μαντάτο δεν το πήρε…

Ο Φάτσερ στις πόλεις 1929-1950, Μπρέχτ

Το εργο εκτυλισσεται το 1917 τον τελευταιο χρονο του 1oυ παγκ. πολεμου . Η πλοκή του έργου μεταφερθηκε στη σημερινή Αθήνα από την Egfka στο αυτοδιαχειριζόμενο θέατρο Εμπρός .

Όπου εδω μπορει κανεις να δει πως η κρίση και η μόνιμη κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, ο ρατσισμός ο αποκλεισμός και νεοι τρόποι αυτοοργανωσης συναντιούνται.

Το εργαστήρι αυτό έχει σκοπό να δημιουργήσει νέες δομές που να παράγουν μια άλλη αρχιτεκτονική για τη πόλη και το σχεδιασμό της που να έχει σχέση με τις ανάγκες των κατοίκων της στην εποχή της κρίσης και της εκτάκτου ανάγκης που διανύουμε.

Προσπαθούμε σε αυτή τη φαση να αναλύσουμε όσο είναι δυνατόν τις υπάρχουσες προτάσεις για το κεντρο της Αθήνας που διαμορφώνονται απο τον μεταφορντικό καπιταλισμό του μνημονίου ως μια νεα μορφή αποκιοκρατίας στις χώρες του νότου , για τον οποίο ο χώρος της Αθήνας αποτελεί ένα ιδιαίτερα ελκυστικό έδαφος. Οπως αναφερει ο Lefebvre ο χώρος είναι ένα πολιτικό όργανο χειρισμένο με σκοπιμότητα αν και αυτή η σκοπιμότητα κρύβεται απο τις συναφεις εμφανίσεις του χώρου(Χώρος και πολιτική σ 206 Το δικαίωμα στη πόλη)

Ο χώρος που βρισκόμαστε ήδη αποτελει μια νεα δομή καθώς πρόκειται για ένα κατειλημμενο αυτοδιαχειριζόμενο χώρο που στόχος του είναι να παράγει νέες μορφές τέχνης και ζωής , μεσα απο την αυτοδιαχείρηση την αλλυλεγγύη και τις συλλογικές διαδικασίες μέσα απο δρασεις όπως το κουιρ φέστιβαλ η “το νύχια και με δόντια για τα δικαιώματά μας “και δινει χώρο στις καλλιτεχνικές διαφορετικότητες της πόλης.

Στόχος είναι το θέαμα να μην είναι εμπόρευμα αλλά διαδικασία και ανθρώπινη επικοινωνία (Gue Debord)

Η Αθήνα κατοικείται απο το πλήθος μεσα σε ανοίκειες συνθήκες που χαρακτηρίζεται απο μια μεταβλητότητα στις μορφές ζωής και απο τη ζωή του ξενου, βιος ξενικός (Γραμματική του πλήθους Paolo Virno). Πολλοί ανθρωποι στην Αθήνα βρίσκονται σε κατάσταση εξαίρεσης, ζώντας τη γυμνή ζωή της βιοπολιτικής και πολλοί σε επισφαλείς συνθήκες με χαρακτηριστικό την εξαθλιωση των φτωχών απ όπου και αν προέρχονται. Ο φόβος εντείνεται στο κέντρο της πόλης. Πολη της σιωπής(αναφορά στο Gramsci όταν μιλαει για τις ιταλικές πολεις 1987, και στη Λιλα Λεοντίδου Πόλεις της σιωπής , ά﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽﷽ργοστααι η ακαδημια Πλμε ελάχιστες εξαιρέσεις θα μπορούσε να χαρακτηριστεί το κέντρο της.

Κλειστά καταστήματα,και άδεια κτίρια μαζί με άδειες κεντρικές πλατείες όπως Σύνταγμα,Ομόνοια, Κοτζιά , συνδιάζονται με το άγριο κυνπεδα. ﷽﷽﷽﷽ε στραται οδηγοτείες ότην κοινωνια με την τεχνη και την πολιτικήγι των ανθρώπων που είναι διαφορετικοί. Οροθετικές γυναίκες , στη συνέχεια μετανάστες χωρίς χαρτιά, χρήστες ουσιών και πλανόδιοι συχνά συλλαμβανονται και οδηγούνται σε αστυνομικά τμήματα και σε στρατόπεδα. Οι στρατηγικές αυτές παρουσιάζονται ως σωτήριες για την πόλη μεσα απο ονομασίες όπως Ξένιος Ζευς, το πρόγραμμα Θετις κλπ.

Η Αθήνα πρέπει ν αλλάξει ,ως ένα σύνορο του ευρωπαικού οχυρού χρειάζεται ένα νεο πρόσωπο, η «πολιτική ανυπακοή» χαρακτηριστικό του πληθους που εκδηλώνεται έντονα στην Αθήνα πρέπει να σταματήσει μεσα απο στρατηγικές του χώρου.

Σ τα νέα σχέδια για το κέντρο της πόλης έχει αποκλειστεί η κοινωνική συμμετοχή. Η δυνατή συμμετοχή θα επετρεπε τη δημιουργία συνθηκων μεγαλύτερης δικαιοσύνης αλλά η ως τωρα στρατηγική είναι ο αποκλρεισμός της κοινωνιας απο τον σχεδιασμό.

Η αυτοργάνωση αναπτύσσεται ραγδαία, όπως στη καταληψη των Προσφυγικών της Αλεξανδρας, στον λόφο του Φιλοπαππου , στο κεντρο της Τσαμαδού,στο χώρο που βρισκόμαστε τώρα, και οι αντιδρασεις στην συνθήκη που προτείνεται απο την εξουσία για το χώρο συνεχίζονται στο παρκο της Ακαδημιας Πλάτωνος, στις συναντήσεις σε καφενεία των κατοίκων στο Μεταξουργείο για την αντιμετώπιση του επενδυτικού σχεδίου της εταιρείας Ολιάρος . Αυτός είναι τώρα ο πόλεμος για το κέντρο της πόλης. Η συνθήκη αυτή είναι κατι νεο για την Αθηνα και αποτελείται απο ριζωματικά δίκτυα νομαδικού χαρακτήρα .

Όπως αναφερεται απο τη Λίλα Λεοντίδου αντίθετα με τη μεσογειακή Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική στην Ελλάδα για χρόνια κυριαρχουσε η παλαιομαρξιστική περιφρόνηση για τα οικιστικά ζητήματα ενω οι κυρίαρχες ταξεις προσπαθούσαν να εκμεταλευτούν τις δυνατότητες που τους δινοταν ήδη απο τα χρόνια της προσφυγικής εισροής. Η ελληνική αυθαίρετη δόμηση μπορουμε να πουμε ότι υπηρξε ενα κίνημα που όμως κατέρρευσε. (Λιλα 288). Το κίνημα για τα οικιστικά ζητήματα για τον δημοσιο χωρο και για τα κοινά αρχιζει να αναπτύσεται μετα τη δολοφονια του Αλέξη Γρηγορόπουλου με το παρκο της Ναυαρίνου, το παρκο Κύπρου και Πατησίων , την καταληψη της Αγοράς της Κυψελης και ατα κινήματα πολης .

Θα αναφερθώ σύντομα σε τρεις περιπτώσεις σχεδιασμού χώρου που ενω φαίνονται διαφορετικές έχουν πολλά κοινά και προωθούν το σχεδιο για μια α Αθήνα εξευγενισμένη για νεους κατοίκους καταλληλη να υποδεχτεί τον τουρισμό και τις νεες επενδήσεις.

Ο χώρος γινεται μια νεα στέρηση που επιτρέπει μια αλόγιστη κερδοσκοπία. Η στέρηση του χωρου είναι παραλληλη και αυξανόμενη με τη στερηση σε άλλα αγαθα όπως το νερό , το ηλεκτρικό ρεύμακλπ

Το rethinking Athens προτείνει τον μετασχηματισμό του κεντρου μεσα απο ένα βουλεβαρτο την Πανεπιστημίου, μια ιδεα που ελάχιστα σχετίζεται με τη σημερινή Αθήνα πόλη που διαμορφώθηκε μέσα απο προσθέσεις και αφαιρέσεις που χαρακτηρίζεται απο μία γοητευτική αταξία, ως μεσογειακή πρωτεύουσα .

Το πρώτο βραβείο προτίθεται να επιλύσει τα προβλήματα της Αθήνας μέσα απο δενδροφυτεύσεις και συντριβάνια ,υποβαθμίζοντας την γοητεία ενός δρόμου που χαρακτηρίζεται απο πολλές διαφορετικές ποιότητες και εντασεις.

H Πανεπιστημίου τώρα ως δρομος των διαδηλώσεων πεζοδρομείται απο την καταληψη της απο τα σώματα των διαδηλωτών και οχι απο τα συντριβανια και τα δένδρα. Δεν μπορεί κανεις να μην επισημάνει ότι αυτή τη στιγμή στο κέντρο όλα τα συντριβάνια παραμένουν κλειστά ,οι τουαλετες κλειδωμένες και τα καθιστικά αφαιρούνται για να μη κοιμούνται οι άστεγοι.

Το ξανασκέψου την Αθηνα, που ξεκίνησε ως ερευνητικό πρόγραμμα του ΕΜΠ με υπεύθυνο τον καθηγητή της Αρχιτεκτονικής σχολής Τουρνικιώτη, δεν αναφερεται και δεν ενδιαφερεται για τα κτήρια που εγκαταλειμμένα φθείρονται, για τα καταστήματα που κλείνουν το ένα πισω απο το άλλο,για τους τεχνίτες και τα καταστήματα παραδοσιακών προιόντων γύρω απο την αγορά, για τους άστεγους…

Η συνεργασία του Δήμου με την επενδυτική εταιρεία Ολύαρος με τον τίτλο « Αναζοωγόνηση» αποτελεί το 2ο παραδειγμα . Διαβάσαμε ότι στη συσκεψη που έγινε 16/ 4 /2013 , συμμετείχαν ο Δήμαρχος Καμίνης ο υφυπουργός Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας Υποδομών Μεταφορών και δικτύων Νότης Μηταράκης με αποκλειστικό θέμα τη χρηματοδότηση απο το πρόγραμμα Jessica του επρνδυτικο)τσι εκει είνει εναν εναλλακτικόαδες ικού σχεδίου . Το σχεδιο περιλαμβανει την χρηματοδότηση 70.000 εκατ., απο το πρόγραμμα Jessica ,7 εκατ.ευρώ απο το ΕΣΠΑ ,αν και ιδιωτικό περιλαμβανει τις επεμβασεις σε δρόμους και πλατείες,την ανάπλαση της πλατείας Aυδή ,τη μετατροπή σε ποδηλατόδρομο ενός πεζόδρομου, και ανάμεσα στα άλλα προβλέπει την κατασκευή και μετασκευή 30 κτιρίων, την στεγαση στην περιοχή επιχειρήσεων τεχνολογιας, και φοιτητικής ιδιωτικής εστιας με στουντιο διαμερισματα στην Μαραθώνος , την εμπορική χρήση στην Ιάσονος μιλαει επισης για το σφραγισμα των οίκων ανοχής απο το Δήμο Αθηναίων σε συνεργασία με την αστυνομία ,επισης αναφερεται στο θεμα ασφάλειας της περιοχής και την ανάγκη επεμβασης του υπουργείου προστασίας του πολίτη για εκκένωση κτιρίων που θεωρούνται εστίες ανομίας» .

Το πρώτο παντως που θα συμβεί είναι το γενικότερο gentrification. Οι σημερινοί κατοικοι θα αναγκαστουν να φυγουν γιατί δεν θα αντεξουν οικονομικά τη νεα κατασταση αλλά και πολλοί θα εκτοπιστούν απ οτι φαίνεται απο τα προτεινόμενα . η περιοχή θα παψει να είναι εναλλακτική ….

Θα φύγουν αυτοί που κατοικούν τώρα για να έρθουν κάποιοι άλλοι για τους οποίους η εταιρεία Ολυαρος εδώ και καιρο σε συνεργασια μαλιστα με τον καλλιτεχνικό κόσμο μεσω του Remap και της 1ης Μπιενναλε της Αθηνας προετοιμασε το έδαφος.

Το Remap ως ένα καλλιτεχνικό πρότζεκτ στεγαζεται σε κτίρια της εταιρείας . Είναι καλλιτεχνες σε αυτή την περίπτωση που προετοιμαζουν το έδαφος για τις νεες επενδύσεις. Το ζήτημα αυτό διαπιστώθηκε ήδη στο κείμενο «το remap και ο εκτοπισμός των κατοίκων και σε συζήτηση που οργανώθηκε πριν τρία στο χώρο των εκδόσεων Futura,

Εδω θα θελαμε να επισημανουμε ότι σε περιοχές στο Λονδινο όπου το φαινόμενο του gentrification είναι πολύ συχνό όπως το Hockney Wick υπαρχουν καλλιτεχνες που αρνούνται αυτό το ρόλο και εξεγείρονται εναντιον του gentrification.

Ισως αυτο να συμβεί και στο Μεταξουργείο καθώς όταν τα σχέδια υλοποιηθού ν πολλοί θα αναγκαστούν να φύγουν απο την περιοχή και θα παψει να εχει τον εναλλακτικό χαρακτήρα που έχει σήμερα .

Αυτο που χρειάζεται είναι η αυτοργανωση των κατοίκων και των καλλιτεχνών για τη διεκδικηση και το δικαίωμα στο χώρο.

Υπερασπιση των φτηνών ενοικίων , των καταλήψεων ως κοινά αγαθά,του δημόσιου χώρου,που δεν μπορεί να μετατραπει σε ιδιωτικός,καθώς και υπερασπιση των ευαλωτων ομαδων όπως ρομά, σεξουαλικά εργαζομενες και υπερασπιση του χαρακτηρα της γειτονιάς.

Μη ξεχνάμε σε αλλες πόλεις χρηματοδοτήσεις οπως αυτές μπορούν να αντιστραφούν και να υποστηρίζουν την βελτίωση των συνθηκών της κατοικίας στη γειτονιά με τη συνεργασία του Δημου με συμβούλια γειτονιών ,με κοινωνικούς συνεταιρισμούς κατοικίας.

Το τρίτο παραδειγμα είναι η ακαδημια Πλάτωνος όπου τα σχεδια των επενδητών για το εμπορικό κέντρο στο εργοστάσιο Μουζακη και της αρχαιολογικής υπηρεσίας για να μετατραπεί το παρκο σε κλειστό αρχαιολογικό χώρο βρισκουν συνεχείς αντιστασεις απο τους κατοίκους αλλά και απ όλους εκείνους που συσπειρώνονται γύρω απο το συνεργατικό καφενείο. Με θέμα ανοιχτό ελεύθερο δημοσιο αρχαιολογικό παρκο πολιτισμού , οργανωθηκαν απο την επιτροπή κατοικων το σαββατοκυριακο 30,31 μαρτιου πολλες δρασεις απο πολλές συλλογικότητες,καλλιτέχνες, καλλιτεχνικές ομάδες.

Στο εργαστηρι αυτό στο Εμπρός που σκεφτόμαστε να συνεχιστεί βλεπουμε την Αθήνα ως μια διαδικασία συνδιαμορφωσης , θεωρουμε σημαντική την ενεργοποίηση καταληψη κενών χωρων τη μετατροπή τους σε κατοικές η σε κοινά αγαθά.

Θεωρουμε οτι ειναι σημαντική η βελτίωση του υπάρχοντος μέσα απο τον συμμετοχικό σχεδιασμό, οι αυτόνομες ζώνες αυτοοργανωσης στη πόλη, μέσα απο την δημιουργία ανοιχτών κοινοτήτων .

Βαζουμε το ερώτημα πως μπορεί να επιτευχθεί η vita activa στη δημοσια σφαίρα και στα κοινά.

(μονο η υπαρξη μιας δημόσιας σφαίρας και ο παρεπόμενος μετασχηματισμός του κοσμου σε μια κοινότητα πραγμάτων η οποία συγκεντρώνει τους ανθρώπους και τους συνδεει μεταξύ τους στηρίζεται ολοκληρωτικά στ η διαρκεια. Hanna Arendt )

Και τελειώνω με ένα αποσπασμα απο τον Κορνήλιο Καστοριαδη( Η δυνατότητα μιας αυτόνομης κοινωνίας απόσπασμα απο διαλεξη που δοθηκε το 1993 στο Μπουένος Αιρες )

«Οφείλουμε να προταξουμε τη θέσμιση ελεύθερων συλλογικοτήτων που θα αποτελούνται απο ελεύθερα άτομα ικανά να δώσουν στη ζωή τους άλλο νόημα από την απόκτηση καινούριων εμπορευμάτων και που θα παράγουν νεους χώρους» .

Ελένη Τζιρτζιλάκη